Kijk recht voor je uit naar een groot, open plein, omringd door indrukwekkende gebouwen met hoge zuilgangen en klinkende stadsgeluiden, en houd de torenhoge klokkentoren aan je rechterhand - welkom op de Piazza Grande!
Stel je eens voor, je staat hier op de plek waar al duizend jaar het hart van Modena klopt. De stenen onder je voeten zijn getuigen van eeuwen marktkramen, middeleeuwse herrie, opstanden, feesten en zelfs af en toe een wilde achtervolging op een losgebroken varken. Dit plein heeft werkelijk alles meegemaakt: van het brullen van boze menigten tot het gelach van karnevalvierders onder confettiregen!
Op de zuidkant zie je het Duomo, met daarnaast de trotse, slanke toren van de Ghirlandina. Samen met deze toren en het Duomo staat dit plein sinds 1997 zelfs op de UNESCO Werelderfgoedlijst - niet mis, hè? Rechts zie je het statige Palazzo Comunale, ooit samengevoegd uit verschillende middeleeuwse bouwwerken. Vroeger stonden er op deze plek meer torens, maar er was er eentje, de “torre mozza”, die bij een aardbeving z’n hoofd verloor - letterlijk!
Aan de andere kant van het plein stond ooit het gerechtsgebouw. Dat was zo pompeus, dat zelfs de lokale duiven zich er belangrijker voelden - helaas viel het uit elkaar en is het nu vervangen door een moderner gebouw, ontworpen door Gio Ponti. Maar vergis je niet: ondanks alle veranderingen ruikt het plein nog steeds naar avontuur, vooral tijdens de marktdagen als overal kraampjes verschenen vol lekkernijen, stoffen en, geloof het of niet, soms zelfs vrolijk snuffelende varkens, want vroeger brachten de fruithandelaren hun varkens gewoon mee!
Maar de échte ster van het plein? Dat is misschien wel de Preda Ringadora, die dikke, rechthoekige marmeren steen in het noordoosthoekje. Vroeger was die steen hét sprekerspodium, waar redenaars hun mening gaven - of waar iemand die z’n schulden niet kon betalen, een pijnlijke, glibberige klim moest maken om zijn schande te bekennen… Ja, zo eerlijk waren ze hier: als je niet betaalde, kreeg je een trementina-behandeling (een soort middeleeuwse “glijmiddel”), mocht je op je blote billen drie keer roepen dat je je schulden zou betalen. Als je dat drie zaterdagen volhield, had je je lesje wel geleerd!
Niet alles was kommer en kwel, hoor. Op de Piazza Grande werden ook eeuwenlang paardenraces gehouden, de beroemde palio, en ontelbare feesten, toernooien en - voor de roddelliefhebbers - levendige publieke straffen. Hier werd je publiekelijk gegeerd of zelfs aan de kaak gesteld als je een beetje te veel vals speelde met de maten of gewichten bij de verkoop van je spullen. De stadswachters hielden streng toezicht!
In de middeleeuwen stond Modena afwisselend onder bestuur van opstandige burgers, strenge podestà en uiteindelijk de beroemde d’Este-hertogen. Vooral Francesco I d’Este, een man met grootse plannen en een royale feestneus, maakte van het plein een waar theater. Hij bouwde zelfs een gigantisch houten operatheater waar nu nog menig Modenees over droomt.
Wist je trouwens dat ze in de renaissance hele tempels bouwden op het plein om Franse prinsessen te verwelkomen? Ja, Modena wilde Parijs best evenaren! Het plein werd zelfs onder water gezet - ja, een soort Venetiaanse gondeltrip - als grote schoonmaak vóór feesten.
De Piazza Grande was altijd het centrum van alles: vanaf de balkons van het Stadhuis spreekt elk jaar tijdens carnaval de bonte “Famiglia Pavironica” het volk toe, een soort knotsgekke Modenese comedyshow vol grappen over de stad en haar bestuurders. En vergeet niet even naar de kleine, bescheiden Bonissima te kijken in een nis van het Palazzo Comunale - volgens de legende was het een gulle jonkvrouw die, tijdens armoede, de armen hielp. Anderen zeggen dat ze gewoon garant stond voor eerlijke handel, want zelfs toen al werd je hier gecontroleerd op valse gewichtjes!
Vandaag wemelt de Piazza Grande nog steeds van leven: of er nu antiekmarkten zijn, protesten, hardloopwedstrijden, of gewoon de geur van versgebakken gnocco fritto die langs de terrassen trekt. Dus kijk goed rond - wie weet waan je je straks zelf even in een middeleeuwse klucht of een koninklijk bal. Wel oppassen voor loslopende varkens en een glibberige Preda, hè!
Wil je meer weten over de functies, het herstel van de ghirlandina of de gebeurtenissen? Ga naar de chatsectie en ik zal het graag uitleggen.
