Kijk omhoog naar de statige hoek van het Palazzo Ducale, want daar vind je de Torre di Levante met zijn lichtbruine bakstenen, witte zuiltjes en afgeplatte koepeltje; dat is het Geofysisch Observatorium - je kunt het niet missen als je even blijft staan en je ogen laat dwalen naar de bovenste verdieping!
Stel je eens voor: het is 1826 en Modena is een bruisende stad vol nieuwsgierigheid, terwijl in deze toren een droom werkelijkheid wordt. De hertog van Modena, Francesco IV d’Este, was misschien geen weerman op TV, maar samen met zijn broer Maxima-oh pardon, Maximiliaan-kreeg hij het geweldige idee om op het dak van zijn eigen paleis een observatorium te bouwen. Twee briljante geesten uit Modena - Giuseppe Bianchi, helemaal wild van architectuur én sterren, en Giovanni Battista Amici, die net zo veel van wiskunde als van telescopen hield - hielpen hem daarbij. Bianchi kreeg zelfs de leiding; stel je voor, elke ochtend wakker worden met uitzicht op de sterren én op het ochtendweer boven Modena!
In het begin was het hier gekkenhuis. Er werden sterren bestudeerd, wolken bekeken, wind gemeten en alles werd netjes opgeschreven in dikke boeken. Maar weet je wat? Er kwamen niet alleen getallen, maar ook poëzie en zelfs verzen in die boeken. Misschien was Bianchi af en toe een beetje dromerig - zeg nou zelf, wie wordt er in zo’n toren niet poëtisch van een mooie zonsondergang?
Toch kwam er ook weleens drama voorbij. Tijdens de roerige nacht van 3 op 4 februari 1831 brak er oproer uit in de stad. Wat doet onze professor? Legt zijn telescoop neer, pakt zijn ‘wapens’ - ja, zelfs wetenschappers zijn af en toe helden - en verdedigt Modena! Misschien niet het soort veldwerk dat hij voor ogen had, maar het leverde in elk geval weer een spannend hoofdstuk op in de geschiedenisboeken.
Na Bianchi kwam een parade van bijzondere directeuren en een bonte stoet technici, instrumentenmakers en onvermoeibare nieuwsgierigen. Je zou ze de superhelden van het weer kunnen noemen! Onder hen waren grote namen als Ragona (bedenker van mysterieuze apparaten als het evaporigrafo en het pluviometer, klinkt spannend toch?) en Chistoni, die het observatorium omdoopte tot ‘geofysisch’. Meteen klonk het allemaal nóg indrukwekkender - alsof hier in Modena het klimaat van de hele wereld werd bestuurd!
Maar het was zeker geen saaie plek: de Halley’s komeet werd hier in 1910 zorgvuldig bekeken, en het huisvestte misschien wel de oudste onafgebroken weer-meetserie van heel Italië - bijna 200 jaar temperatuur, regen en zonuren, allemaal op deze plek verzameld. Wie zegt dat Italianen alleen van pizza houden?
Net als in een film kende het observatorium zijn beproevingen. Oorlog, aardbevingen in 1987 en 1997, zelfs een brand in 1999. De mensen hier verruilden hun meteorologische instrumenten soms tijdelijk voor verhuisdozen, maar elke keer keerde de verzamelde geschiedenis weer terug naar de oude toren. Met behulp van moderne technologie zijn de gegevens inmiddels allemaal netjes digitaal opgeslagen - vroeger op ponskaarten (ouderwetse computers, zeg maar), nu gewoon lekker digitaal.
Sinds 2012 hoort het observatorium bij het technische universiteitsdepartement en is het het kloppende hart van heel Modena als het gaat om klimaatrecords. Nog steeds worden temperatuur, regen, wind, zonnestralen, zelfs UV-straling hier gemeten. En voor de echte fans: er hangen maar liefst drie webcams aan het gebouw. Gluren naar de wolken is nog nooit zo wetenschappelijk verantwoord geweest!
Wat het extra mooi maakt: je kunt hier soms zelfs een kijkje nemen in het museum tussen oude barometers, antieke telescopen en het nodige kwik. Je ziet alles van dichtbij - en zeg nou zelf, wie wil nou geen foto met een 19de-eeuwse thermometer? Tijdens evenementen als de Europese Nacht van het Onderzoek of het lokale klimaatfestival gaat het observatorium zelfs open voor nieuwsgierige bezoekers zoals jij.
Dus, als je nog eens iemand hoort klagen over het weer, weet jij nu het adres waar het in Modena allemaal wordt bijgehouden - en dat is misschien wel het best bewaarde geheim van deze zonnige stad. Wie weet kijk je vanavond, als je naar de lucht tuurt, wel in de voetsporen van een van Modena’s meest gepassioneerde weer- en sterrenliefhebbers. Stel je voor dat je het weer morgen écht kunt voorspellen… maar als dat niet lukt, kun je altijd zeggen dat je bij de bron hebt gestaan!
Om dieper in te gaan op de activiteit, instrumentatie of het bestuur, stel je je vraag in de chatsectie en ik zal je meer informatie geven.
