In de achttiende eeuw behoorde dit paleis toe aan Rafael de Amat, de eerste baron van Maldà. Rafael was een excentrieke aristocraat wiens belangrijkste levenswerk een vijftigdelig persoonlijk dagboek was. Hij was geobsedeerd door wat hij de zoete ledigheid van zijn leven noemde. Verre van een groot intellectueel schreef de baron uitsluitend voor zijn eigen plezier, waarbij hij zijn pagina's vulde met gedetailleerde, bijna obsessieve verslagen van zijn extravagante maaltijden. Hij verdedigde fel zijn recht om gewoon goed te eten en nog beter te drinken, en hij weigerde pertinent om in het Castiliaans Spaans te schrijven, wat hij afdeed als de taal van de belastinginner.
Maar die comfortabele, frivole aristocratische bubbel knapte in 1808. Toen de Fransen binnenvielen tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog, werd de bange baron gedwongen zijn geliefde paleis te ontvluchten. Hij bracht zijn laatste jaren door als een rijke voortvluchtige, dwalend van stad naar stad, terwijl hij woedend in zijn dagboek schreef over hoeveel hij zijn gezellige leven hier miste.
Sinds die tijd heeft dit gebouw voortdurend geprobeerd een nieuwe toekomst voor zichzelf uit te vinden, om vervolgens weer te worden teruggehaald door de geschiedenis. Tegen 1942 was de familie verhuisd en werden de begane grond en de tuinen omgevormd tot de Galerías Maldà. Dit waren met glas overdekte winkelgangen naar het model van de Parijse passages. Ze waren een enorm succes. Er was zelfs gedurende meer dan zeventig jaar een geliefd poppenziekenhuis gevestigd, waar speelgoedchirurgen porseleinen ogen repareerden en stoffen ledematen hechtten.
Boven werden de voormalige privéconcertzalen van de baron uiteindelijk een theater. Bekijk de tweede afbeelding in uw app om de binnentrap te zien die naar die bewuste speelruimte leidt. Maar die muren herbergen een dieper geheim. Tijdens de Spaanse Burgeroorlog in de jaren dertig, terwijl kerken in de hele stad werden aangevallen, fungeerde een van de kleine theaterzalen van het paleis in het geheim als een Baskische katholieke kapel. Het bleef veilig open voor aanbidding, vlak onder de neus van iedereen. Tientallen jaren later, toen de bioscoop van het gebouw in 2006 werd gerenoveerd, deden arbeiders een verrassende ontdekking. Direct achter het filmscherm verborgen zat een grote hornacina, een decoratieve nis in de muur, die ooit religieuze beelden bevatte voor die geheime oorlogsgemeente.
Back in the eighteenth century, this palace belonged to Rafael de Amat, the first Baron of Maldà. Rafael was an eccentric aristocrat whose main life's work was a fifty-volume personal diary. He was obsessed with what he called the sweet idleness of his life. Far from being a grand intellectual, the Baron wrote entirely for his own amusement, filling his pages with detailed, almost obsessive accounts of his extravagant meals. He fiercely defended his right to just eat well and drink better, and he absolutely refused to write in Castilian Spanish, which he dismissed as the language of the tax collector.
But that comfortable, frivolous aristocratic bubble popped in 1808. When the French invaded during the War of Independence, the terrified Baron was forced to flee his beloved palace. He spent his final years as a wealthy fugitive, wandering from town to town, furiously writing in his diary about how much he missed his cozy life back here.
Since then, this building has constantly tried to invent a new future for itself, only to be pulled back by its history. By 1942, the family had moved out, and the ground floor and gardens were transformed into the Galerías Maldà. These were glass-covered shopping corridors modeled after Parisian arcades. They were a massive hit. They even housed a beloved doll hospital for over seventy years, where toy surgeons would repair porcelain eyes and stitch up cloth limbs.
Upstairs, the Baron's former private concert halls eventually became a theater. Take a look at the second image on your app to see the interior staircase leading up to that very performance space. But those walls hold a deeper secret. During the Spanish Civil War in the 1930s, while churches across the city were being attacked, one of the palace's small theater rooms secretly functioned as a Basque Catholic chapel. It remained safely open for worship right under everyone's noses. Decades later, when the building's cinema was being renovated in 2006, workers made a surprising discovery. Hidden directly behind the movie screen was a large hornacina, a decorative recessed niche in the wall, that once held religious figures for that secret wartime congregation.
As for the shopping galleries below, they slowly turned into a ghost town by the 1980s. A sudden burst of modern progress arrived in 2017 when a massive Harry Potter store opened, briefly transforming the crumbling corridors into a booming hub for fantasy and pop culture fans. But the magic did not last. By late 2024, almost all the new themed shops abruptly closed their doors, leaving the historic corridors mostly empty once again.
It seems this palace is always caught in a tug of war between its grand visions of the future and the quiet echoes of its past. Let us leave this fading aristocratic playground behind and head toward an entirely different kind of survival. We are taking a five-minute walk over to our next stop, the Ancient Synagogue.
