Nożyk Synagogue

Synagoga Nożyków (ang. The Nożyk Synagogue) to jedyny ocalały przedwojenny dom modlitwy żydowski w Warszawie. Została zbudowana w latach 1898-1902 i została odrestaurowana po II wojnie światowej. Jest nadal czynna i obecnie służy jako miejsce modlitwy dla warszawskiej gminy żydowskiej, a także dla innych organizacji żydowskich. Przed II wojną światową społeczność żydowska w Warszawie, jedna z największych na świecie, miała ponad 400 domów modlitwy. Jednak pod koniec XIX wieku tylko dwa z nich były oddzielnymi budynkami, reszta to mniejsze kaplice przyłączone do szkół, szpitali lub prywatnych domów. Najstarsza Synagoga Okrągła na Pradze służyła lokalnej społeczności od 1839 roku, natomiast Wielka Synagoga (wybudowana w 1878 roku) była przeznaczona dla społeczności reformowanej. Wkrótce pojawiła się potrzeba budowy świątyni również dla społeczności ortodoksyjnej. Między 1898 a 1902 rokiem Zalman Nożyk, znany warszawski kupiec, oraz jego żona Ryfka sfinansowali budowę takiej świątyni przy ulicy Twardej, obok osiedla Grzybowo i Placu Grzybowskiego. Budynek został zaprojektowany przez znanego warszawskiego architekta, Karola Kozłowskiego, projektanta Filharmonii Narodowej. Fasada jest neoromantycka, z wyraźnymi elementami neobizantyjskimi. Sam budynek jest prostokątny, a wewnętrzna komora podzielona na trzy nawy. Synagoga została oficjalnie otwarta dla publiczności 26 maja 1902 roku. W 1914 roku fundatorzy przekazali ją warszawskiej gminie żydowskiej, w zamian za modlitwy w ich intencji. W 1923 roku budynek został wyremontowany przez Maurycego Grodzieńskiego, który zaprojektował również półkolisty chór, który został dołączony do wschodniej ściany świątyni. We wrześniu 1939 roku synagoga została uszkodzona podczas nalotu. Podczas II wojny światowej obszar ten był częścią Małego Getta i podzielił jego los podczas powstania w getcie, a następnie likwidacji społeczności żydowskiej w Warszawie przez nazistów. Po 1941 roku Niemcy używali budynku jako stajni i magazynu. Po wojnie zrujnowany budynek został częściowo odbudowany i zwrócony warszawskiej gminie żydowskiej, ale prace rekonstrukcyjne nie zostały rozpoczęte. Całkowicie odbudowano go między 1977 a 1983 rokiem (oficjalnie otwarty 18 kwietnia 1983 roku). Wtedy także do wschodniej ściany dodano nowe skrzydło, które obecnie pełni funkcję siedziby gminy, a także kilku innych organizacji żydowskich. Obecnie jest używany codziennie zarówno jako miejsce modlitwy, jak i spotkań.