Recht voor je zie je een explosie van energie: ruiters in kleurrijke pakken hangen gespannen over hun galopperende paarden, terwijl ze zonder zadel over het zand scheuren; als je even oplet aan de rand van het plein, tussen de tribunes en de wolk van opwaaiend zand, kun je het spektakel van het Palio van Asti praktisch horen én ruiken.
Stel je eens voor: je staat hier in het kloppend hart van Asti, waar de lucht trilt van spanning en de menigte zo vol verwachting is dat het lijkt alsof heel de stad haar adem inhoudt... Het Palio van Asti, of zoals de Astigiani het vroeger noemden, het Palio Astese, is niet zomaar een paardenrace - nee, dit is een eeuwenoud feest met wortels die dwars door het middeleeuwse stof prikken. Ooit begonnen als een uitbundige viering voor beschermheilige San Secondo - alweer even geleden, zo rond het jaar 1000 - is deze race uitgegroeid tot hét moment waarop elke wijk, dorp en buurtschap mag laten zien wie de snelste benen én de grootste mond heeft.
Het geluid van duizenden toeschouwers zwelt op, en stel je voor: - het geraas van hoeven op het zand echoot nu al eeuwen tussen de gebouwen van Asti. En trots zijn ze, die Astigiani! Anders dan Siena - waar ze hun Palio enkel zien als een paardenfeestje - hebben de mensen van Asti generaties lang gevochten om hun Palio te mogen houden, met in elk verdrag een passage over hun heilige race. Want wie niet meedoet, hoort er niet bij!
Het begon allemaal buiten de stadsmuren, op het “curriculum”, het oude, ronde parcours over de plaats waar nu de Piazza Alfieri ligt. Toen kwam Gian Galeazzo Visconti, de grote bouwheer, die vond dat de stad eigenlijk wel een fortificationetje mocht hebben op die plek. Een Nederlander zou zeggen: “tóch jammer van die mooie racebaan,” maar de Astigiani dachten: “dan racen we gewoon de stad door!” En zo gebeurde het dat de Palio tot in de 19e eeuw dwars over de Contrada Maestra - het huidige Corso Alfieri - werd gerend, langs huizen, markten, en verbaasde ezels.
Wat deze Palio in Asti zo bijzonder maakt? Allereerst galopperen de ruiters zonder zadel - dat vraagt nogal wat lef, balans en, laten we eerlijk zijn, een stevig portie gekkigheid. De winnaar? Die ontvangt een palio: een lang, donkerrood fluwelen doek, oorspronkelijk bedoeld als een soort Romeins “mantel”, maar uiteindelijk uitgegroeid tot hét felbegeerde symbool van eer, moed en buurttrots. In de Middeleeuwen kreeg je voor plek twee... een levende haan! Ja, een echte. Zin om thuis te komen met veren op je hoofd en kippen in je armen? In de zestiende eeuw kwamen daar prijzen als zilveren munten en, voor plek drie, een paar blinkende sporen bij. Voor de allerlaatste - de armzaligste “pechvogel” - is er slechts een gezouten ansjovis. Ja, je hoort het goed: wie laatste eindigt krijgt “de inchioda”, symbool van eerloosheid en een hard gelach van de buren.
Maar het feest is zoveel meer dan alleen die doldwaze race. Al dagen van tevoren is de stad in rep en roer: grote historische optochten slingeren over de keien, vlaggenzwaaiers, muziek, kinderen verkleed als kleine ridders en jonkvrouwen. Op de dag zelf slaan de trommels, blazen de trompetten en trekt iedereen in stoet richting Piazza Alfieri. Daar, voor je neus, begint de strijd: drie heats van zeven deelnemers, allemaal ronkend van zenuwen, elk paard glanzend in de ochtendzon, elk ruiter met kleuren van zijn wijk op het lijf.
De burgemeester mag de race pas officieel openen - en geloof me, dat doet hij plechtig, met gezwollen borst, want dit is serieuze zaak hier. Dan klinkt het startsignaal - “Mossa!” - en even later vliegen de eerste kluiten zand de lucht in, het gejoel stijgt, iedereen juicht voor z’n eigen wijk.
En oh, die Palio leeft! Zo levendig zelfs dat er behalve de paardenrace elk jaar een aparte show is voor de vlaggenzwaaiers - het “Paliotto”. En als je geluk hebt, spot je zelfs de middeleeuwse sendallo, het met de hand beschilderde vaandel waarop San Secondo fier te paard is afgebeeld: symbool van hoop, vrijheid en volharding.
Niet alles is altijd rozengeur en maneschijn - soms vindt er discussie plaats over dierenwelzijn en eerlijk spel, maar de stad zorgt inmiddels voor dikke zandlagen, strenge dierenartsen, en veilige hoeken in het parcours. Alles voor de paarden, alles voor het hart van Asti!
Dus kijk om je heen, proef de energie van de menigte, voel het zand van de renbaan onder je voeten. Hier, waar traditie, competitie en volksplezier samenkomen, is de Palio van Asti nog altijd springlevend. Wie weet mag jij straks “Viva il Palio!” roepen, net als de rest. Maar let op: als je té hard juicht en je wijk wint niét, krijg je thuis misschien die geinige gezouten ansjovis bij je salade...
Voor een beter begrip van de etymologie, de palio van asti in detail of de de "paliotto", neem contact met mij op in de chatsectie hieronder.
