Rechts voor je zie je een groot, imposant dok met nog restanten van enorme kranen, terwijl hier en daar oude scheepshellingen het landschap bepalen - kijk naar die reusachtige hijskranen en de overblijfselen van loodsen, dan weet je dat je goed staat.
Stel je voor: het is 1898 en de lucht in Duinkerke trilt van verwachting, want hier begint iets bijzonders - de Ateliers et Chantiers de France, oftewel de grote Werkplaatsen en Scheepswerven van Frankrijk! Op deze plek, waar je nu staat, denderden ooit zware stoommachines en klonk het hameren en lassen van duizenden arbeiders. Het was allemaal begonnen doordat zes slimme scheepsmakelaars, de Kamer van Koophandel en de Franse staat samen besloten dat Duinkerke wel een reuzenwerf kon gebruiken. De staat gooide er, letterlijk, grond bij en zorgde ervoor dat de vlaktes tot perfect bouwterrein werden gemaakt. En hé, die Fransen waren ook nog eens de allereersten die hun machines hier op stroom lieten draaien - futuristisch in die tijd!
De eerste jaren groeide de werf als kool. Werkers kwamen niet alleen uit de streek, maar ook uit Saint-Nazaire en zelfs uit België. Jongens van twaalf werden hier opgeleid tot stoere scheepsbouwers: dus stel je voor, het geluid van lachende tieners vermengd met het ritme van de machines! In 1902 was het zover: het eerste schip, de Adolphe III, gleed als een reusachtige vis het water in. Net een feestje, met vlaggetjes en volle tribunes - lekker veel lawaai en trots. Voor de Eerste Wereldoorlog draaide de fabriek op volle toeren: trawlers, vrachtschepen, luxe passagiersboten, noem het maar op. Een paar jaar later werkten hier al bijna 1.900 mensen tegelijk!
Toen brak de oorlog uit. Meer dan zestig procent van de arbeiders werd opgeroepen voor het leger - je kunt je voorstellen hoe stil het ineens werd op de werf. Toch bleef men hier niet zomaar bij de pakken neerzitten: de scheepswerf repareerde oorlogsschepen, smeedde wapens en zette zelfs de eerste gepantserde Rolls-Royce-auto’s van Frankrijk in elkaar. Dat was best spannend; stel je voor dat je ineens een auto moet bepantseren alsof het een minitank is!
Na de oorlog was het soms sappelen. De crisis hakte erin, de concurrentie was hevig, en de jaren dertig waren écht niet makkelijk. Toch kwamen er nog mooie orders binnen: grote tankers, onderzeeërs (hoewel Polen de bestelling uiteindelijk niet aan Duinkerke gunde) en - niet onbelangrijk - het grootste schip van die tijd, de Émile-Miguet, een joekel van een olietanker. Alleen jammer dat die in 1939 alweer tot zinken werd gebracht door een Duitse onderzeeër...
Tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg de werf het hard te verduren. In 1940 was het compleet vernield, daarna door de Duitsers weer herbouwd, en vlak voor het einde van de oorlog nóg een keer platgebombardeerd. Maar wie zegt dat Duinkerke zich zomaar uit het veld laat slaan? In 1947 stond de werf er weer, mooier dan ooit. Er konden nu schepen gebouwd worden van wel 210 meter lang! Het AP2-werkhuis, door zijn grootte 'de Kathedraal' genoemd, torende boven alles uit. Hier gebeurde alles op megaschaal: stellen je voor, twee kraaknieuwe kranen van 30 ton per stuk hingen er om staalplaten te tillen zo groot als een tennisbaan.
De volgende drie decennia waren booming! Drie duizend mensen werkten tegelijk. Er werden reusachtige olietankers gebouwd voor Amerikanen, bulkcarriers, scheepsgarages (ja, echt!), en alles liep op rolletjes. De lucht was vol vonken van het lassen en uit de kantine rook je croissants en sterke koffie. Zelfs de laatste grote passagiersboot, de Pasteur, werd nog gelanceerd in 1966.
Maar niets is voor eeuwig: in de jaren zeventig en tachtig liep de vraag terug - crisis, olieproblemen, wereldwijde concurrentie. Er moest worden gefuseerd, namen veranderden om de haverklap: Chantiers de France, SMNDN, Normed. Werkers moesten worden ontslagen, “drie jaar eerder met pensioen” klonk ineens minder feestelijk dan het klinkt. En in 1987, na de oplevering van de veerboot Nord-Pas-de-Calais, viel het doek. De kraanarm zwiept in de wind - voor het laatst.
Wat rest? De indrukwekkende AP2, waar nu moderne kunst naast oude klinknagels schittert. Een plek vol verhalen, van lachende jongens tot stoere lassers, nerveuze oorlogsjaren en spetterende lanceringen. Laat je verbeelding maar even terug reizen, wanneer je de wind hoort ruisen langs de oude constructies... Welkom op dit stille industriële monument, waar ooit elke klinknagel een beetje naar zweet rook!
Gefascineerd door de stichting (1898-99), vooroorlogse (1899-1914) of de Eerste Wereldoorlog (1914-18)? Laten we erover praten! Ga naar het chatgedeelte voor meer informatie.
